Beth yw troseddau bywyd gwyllt?
Trosedd bywyd gwyllt yw unrhyw weithgaredd anghyfreithlon sy'n niweidio neu'n ecsbloetio anifeiliaid a phlanhigion gwyllt y Deyrnas Unedig.
Mae’n gallu achosi poen a dioddefaint i anifeiliaid. Mae’n gallu gwthio rhywogaethau yn nes at ddifodiant. Mae’n gallu bod yn gysylltiedig â throseddau difrifol eraill. Mae hyn yn cynnwys troseddau arfau tanio a throseddau cyfundrefnol.
Mae’r gyfraith bywyd gwyllt yn gymhleth. Gall fod yn anodd gwybod a ydy rhywbeth yn drosedd ai peidio. Gall hefyd fod yn gymhleth gwybod a ddylech chi droi at yr heddlu, neu pa bryd. Dylai'r wybodaeth isod allu’ch helpu yn hyn o beth.
Beth yw troseddau bywyd gwyllt?
- potsio (cipio neu ladd anifeiliaid yn anghyfreithlon heb ganiatâd)
- cwrso (mynd ar ôl anifeiliaid fel ysgyfarnogod gyda chŵn)
- troseddau yn erbyn moch daear, gan gynnwys eu niweidio, tarfu ar eu daear neu eu gwâl, a gweithgareddau fel maglu, lampio, neu baetio
- troseddau yn erbyn ystlumod, gan gynnwys eu niweidio, niweidio neu darfu ar eu mannau clwydo, blocio mynediad, a masnachu neu feddu ar ystlumod
- troseddau yn erbyn adar, gan gynnwys lladd, anafu neu gymryd aderyn gwyllt heb drwydded
- dwyn a chasglu wyau
- casglu neu fasnachu rhywogaethau a chynhyrchion anifeiliaid gwarchodedig
- peidio â chofrestru anifeiliaid sydd angen trwydded
- cymryd planhigion gwarchodedig
- defnyddio gwenwyn, maglau neu ffrwydron i ladd neu anafu anifeiliaid
- creulondeb tuag at anifeiliaid
- hela â chŵn
- cyflwyno rhywogaethau goresgynnol
- lladd neu gipio, niweidio neu ddinistrio cynefin unrhyw anifail gwarchodedig
- atal anifail gwyllt rhag dianc o rywle gan ddefnyddio ymyrraeth dynol
- pysgota anghyfreithlon
- taro anifail gwyllt â'ch cerbyd yn fwriadol
- anafu anifail gwyllt â'ch cerbyd a'i adael i ddioddef
Mae gennyn ni ragor o ganllawiau i'ch helpu os ydych chi wedi taro anifail â'ch cerbyd. Ewch i'n tudalen gwrthdaro ag anifeiliaid i gael gwybodaeth am yr hyn y dylech ei wneud.
Hela
Weithiau byddwn yn mynd i ddigwyddiadau hela er mwyn cynnal trefn ac i ddiogelu bywydau ac eiddo. Byddwn yn gwneud hyn heb ffafrio unrhyw grŵp. Gall gynnwys:
- ymchwilio i droseddau honedig o dan Ddeddf Hela 2004
- hwyluso digwyddiad neu brotest gyfreithlon
Cwrso sgwarnogod
Mae cwrso sgwarnogod yn anghyfreithlon. Mae ffyrdd o ganfod os oes achos o gwrso sgwarnog yn digwydd neu ar fin digwydd. Bydd:
- ar ôl adeg cynhaeaf gan amlaf (diwedd Awst neu ddechrau Medi) pan fydd lleiniau mawr o dir heb gnydau
- yn digwydd gyda'r wawr neu wrth iddi nosi fwy na thebyg
Gallech weld:
- grŵp o gerbydau wedi’u parcio mewn ardal wledig, o bosib wrth ymyl bwlch cae ar dir fferm, neu ar lain las, trac neu lwybr ceffylau
- ceir stad, cerbydau gyriant pedair olwyn neu faniau sy’n cynnwys tystiolaeth o gŵn
- confoi gyda faniau gwarchodwyr y tu blaen a thu ôl
Os welwch chi sgwarnog yn cael ei gwrso, riportiwch y peth ar-lein. Peidiwch â mynd yn agos at unrhyw un sy’n rhan o’r peth. Os oes gennych nam ar eich clyw neu’ch lleferydd, defnyddiwch ein gwasanaeth ffôn testun ar 18001 101.
Beth allwch chi ei wneud
Os ydych chi'n credu bod trosedd wedi digwydd:
- peidiwch â tharfu ar y safle
- peidiwch â chyffwrdd neu symud anifeiliaid neu adar marw. Os ydyn nhw wedi’u gwenwyno, gallai'r gwenwyn hwnnw eich niweidio chi o hyd, a gallai unrhyw glefyd roedden nhw’n ei gario beri risg i iechyd. Mae rhai anifeiliaid marw yn rhywogaethau gwarchodedig, felly gallai codi un fod yn groes i'r gyfraith
- cofnodwch gymaint o fanylion ag y gallwch, gan gynnwys y dyddiad, yr amser, y lleoliad (yn ddelfrydol gan ddefnyddio what3words), a manylion unrhyw un sy'n rhan o’r peth
- os oes modd, tynnwch luniau neu fideo o'r safle
- ysgrifennwch rifau cofrestru unrhyw gerbydau dan sylw
- peidiwch â rhoi eich hun mewn perygl a pheidiwch ag agosáu at neb: cysylltwch â ni
Mae gennyn ni swyddogion bywyd gwyllt sydd wedi'u hyfforddi'n arbennig a all helpu. Rydyn ni hefyd yn gweithio gydag asiantaethau partner i ymchwilio i droseddau bywyd gwyllt, eu hatal a’u taclo.
Riportiwch y peth
Ffoniwch 999 mewn achosion brys fel rhain:
- mae yna berygl i fywyd ar hyn o bryd
- mae rhywun yn defnyddio trais neu'n bygwth bod yn dreisgar
- mae trosedd bywyd gwyllt yn digwydd nawr ac mae'r person dan amheuaeth yn dal yn y fan a'r lle
Os oes gennych nam ar eich clyw neu’ch lleferydd, defnyddiwch ein gwasanaeth ffôn testun ar 18000 neu anfonwch neges destun at 999 os ydych wedi cofrestru ymlaen llaw gyda’r gwasanaeth SMSbrys.
Os ydych chi'n credu bod trosedd bywyd gwyllt wedi'i chyflawni ond nad yw'n digwydd nawr, gallwch ei riportio i ni ar-lein.
Byddai'n well gennym pe byddech yn cysylltu â ni er mwyn i ni ymchwilio, na pheidio â chlywed wrthych.
Gallwch hefyd riportio troseddau bywyd gwyllt yn ddienw i Crimestoppers.
Troseddau eraill sy’n cynnwys anifeiliaid
Rydym yn gweithio gyda’r RSPCA i archwilio creulondeb i anifeiliaid. I riportio creulondeb, esgeulustod neu gamdriniaeth, gallwch fynd i wefan yr RSPCA.
Gallwch gael rhagor o wybodaeth am droseddau sy'n ymwneud ag anifeiliaid ar ein tudalen troseddau anifeiliaid. Mae hyn yn cynnwys canllawiau ar ddwyn da byw a digwyddiadau sy'n ymwneud â chŵn.