Troseddau da byw

Mae da byw yn anifeiliaid dof sy'n cael eu magu ar ffermydd ar gyfer bwyd neu ddeunyddiau, neu i roi llafur.

Mae dau fath o droseddau da byw:

• poeni da byw, sef lle mae ci yn ymosod ar dda byw neu'n erlid da byw gan achosi anaf neu ddioddefaint
• dwyn da byw

Poeni da byw

Mae poeni da byw yn drosedd. ‘Poeni’ yw lle mae ci yn erlid neu’n ymosod ar dda byw, gan achosi anafiadau neu ddioddefaint.

Nid bygythiad i fywoliaeth y ffermwr neu’r tirfeddiannwr yn unig yw hyn, mae hefyd yn sefyllfa beryglus i'r anifeiliaid dan sylw, a gallai arwain at risg pellach pe bai'r anifeiliaid yn cyrraedd y ffordd fawr.

Mae hawl gan y ffermwr i ladd y ci os yw’n poeni ei dda byw.

Dylech wastad gadw eich ci o dan reolaeth pan fydd anifeiliaid eraill o amgylch, ac os gwelwch chi gi yn rhydd ac yn poeni anifeiliaid, ffoniwch 999. 

Dwyn da byw

Gall anifeiliaid pori fod yn darged hawdd yn enwedig mewn ardaloedd gwledig anghysbell.

Dylech geisio gwneud y canlynol:

• cadw llygad ar eich anifail/anifeiliaid yn rheolaidd
• riportio unrhyw gerbydau amheus
• gwella diogelwch o amgylch yr ardal lle mae’r anifail/anifeiliaid yn pori
• ei gwneud hi'n bosibl adnabod eich anifeiliaid os cânt eu dwyn. Gall tagiau clust, brandiau corn, marciau rhewi, brandio carnau, tatŵs a microsglodion i gyd adnabod eich anifail/anifeiliaid os cânt eu dwyn
• Ble bynnag y bo modd, gallech ystyried ymuno â chynlluniau Gwarchod Ffermydd neu Gwarchod Cefn Gwlad. Dim ond mewn rhai ardaloedd y mae'r rhain ar gael.

Os ydych chi'n berchen ar y da byw canlynol, mae angen ichi:

• o ran gwartheg (gwartheg, bison neu byfflo), os oes anifail ar goll neu’n cael ei ddwyn bydd angen i chi riportio hynny i Wasanaeth Symud Gwartheg Prydain o fewn saith diwrnod. Ceisiwch sicrhau bod eich gwybodaeth adnabod da byw ar gael wrth riportio
• gwneud cais am basbort ceffyl. Mae hyn yn ofyniad cyfreithiol. Gallwch gael rhagor o wybodaeth sut i wneud cais am basbort ceffyl ar gov.uk

Os yw'ch da byw yn cael ei ddwyn nawr, ffoniwch 999. Os yw’r peth wedi digwydd yn barod, gallwch ei riportio ar-lein.